حدیث مبلِّغ

توکل بر خدا رمز پیروزی
امام محمد باقر (علیه‌السلام)

 قال علیه السلام لجابر الجُعفی، یا جابرَ: «مَن هذَا الَّذی سَأَلَ اللَه تَبارَکَ وَ تَعالی فَلَم یُعطِهِ أَو تَوَکَّلَ عَلَیهِ فَلَم یَکفِهِ أَو وَثِقَ بِهِ فَلَم یُنجِهِ»

 ای جابر! چه کسی از خداوند تبارک و تعالی درخواستی کرده و خداوند درخواست و خواهش او را نپذیرفته و به او عطا نکرده است؟ یا اینکه چه کسی به خداوند توکّل و تکیه کرده و خداوند او را کفایت ننموده است؟ یا اینکه چه کسی است که به خداوند اعتماد و اطمینان کرده و خداوند را نجات و رهایی نداده باشد؟

بحارالانوار

آخرین نظرات

  • با سلام خدمت تمامی زحمت کشان و اساتید مدرسه علمیه از سایت و مطالب ان بسیار استفاده می کنیم.

سایتهای مرتبط

مرتضی دانشمند

ماه رمضان بود. برای ادای رسالت تبلیغ به یكی از شهرهای اطراف اصفهان رفته بودم. قرار بود یك ماه آنجا باشم.

یك روز در یكی از خیابانهای شهر قدم می زدم و مردم و مغازه ها را از نظر می گذراندم. به یك كتابفروشی رسیدم. لحظه ای ایستادم و نگاهی گذرا به تیتر روزنامه ها و عنوان مجلات انداختم. بعد هم به مغازه رفتم. به دنبال بهانه ای برای گشودن باب گفتگو.
همیشه وقتی به این آیه از قرآن می رسیدم كه «جاءتهم رسلهم بالبینات » ؛ «پیامبرانشان با دلایل روشن به سراغشان آمدند. »، ۱ این برداشت به ذهنم می رسید كه پیام آوران و رسالت گزاران دین، دست كم در بسیاری از موارد به سراغ مردم می رفتند.
این گونه نبوده كه همیشه آنها منتظر بمانند تا مردم بیایند و از آنها بپرسند.
نگاهی به قفسه كتابها انداختم. كتابها نوعا بازاری و ژورنالیستی ۲ و رمانهایی عشقی بود.
به فروشنده سلام كردم. آنگاه نام چند كتاب از «ده رمان مشهور» ۳ را از او پرسیدم. پیش بینی ام درست درآمد. هیچكدام را نداشت.
شروع خوبی بود. تا اینجا من فعال عمل كرده بودم (نه منفعل) ؛ زیرا من پرسشگر بودم و او پاسخ دهنده. به كتابها اشاره كردم و پرسیدم: چقدر از این كتابها را خوانده اید؟ گفت: بعضیهایش را خوانده ام.
همه این تمهیدها، پرسشها و زمینه چینیها، تنها برای شناختن مخاطب و به تعبیر علم بیان، شناختن «مقتضای حال » بود. چیزی كه بدون آن هر گونه اقدام تبلیغی، تنها تیر در تاریكی رها كردن بود و با رعایت كردن آن، دست كم نیمی از موفقیت به دست می آمد.
من این گونه پرسشها را هیچگاه كم تر از پرسشهای طبیب از شخص بیمار نمی دانستم. نیز مسئله تبلیغ و انتقال پیام را كمتر از طبابت به حساب نمی آوردم. بارها در نهج البلاغه خوانده ایم كه امیرالمؤمنین علیه السلام در توصیف پیامبر صلی الله علیه و آله می فرماید: «طبیب دوار بطبه؛ پزشكی كه همراه با طبابت خویش به دوره گردی می پردازد. » ۴
پرسیدم: آیا شغل اصلی شما كتاب فروشی است؟ و حدس می زدم كه شغل دیگری هم داشته باشد. گفت: معلم هستم. برای اینكه فضای گفتگو خیلی رسمی نباشد، به مزاح گفتم: پس شغل انبیا را پیشه كرده ای؟ ۵ خندید. پرسیدم: در چه زمینه ای تدریس دارید؟ گفت: جامعه شناسی. ۶
ناخود آگاه به یاد كتاب و طرحی از شهید مطهری رحمه الله افتادم. استاد مطهری در این كتاب ۲۶ وظیفه اصلی را برای روحانیت و حوزه های علمیه برمی شمرد. در بند هفتم می نویسد: «آشنائی با علوم انسانی جدید از قبیل روان شناسی، جامعه شناسی، جغرافی جهانی، تاریخ جهانی، در حد بیگانه نبودن » ۷ حس كردم استاد مطهری چه خوب ضرورتها را شناخته است و خود نیز به راستی نمونه خوبی برای یك روحانی موفق و كارآمد بود.
فكر كردم «جامعه شناسی » می تواند نقطه اشتراك و نیز نقطه شروع مناسبی برای بحث ما باشد. پرسیدم: تحصیلات دانشگاهیتان چیست؟
 پاسخ داد: فارغ التحصیل علوم اجتماعی هستم.
جای آن بود كه از جامعه شناسی پلی و پیوندی به مباحث دینی بزنم. گفتم: نظر شما درباره «نقش نخبگان » در جامعه چیست؟
 تاملی كرد. دانستم در بایگانی ذهنش به دنبال مفهوم نخبگان می گردد. توضیح دادم: به نظر من نخبگان یعنی كسانی كه در جامعه از نوعی اقتدار برخوردارند؛ مثل نخبگان سیاسی، مذهبی، ورزشی و.... به اصطلاح خودمان یعنی كسانی كه یك سر و گردن از دیگران بالاترند. ۸
آنگاه گفتم: دوست دارم اگر اجازه دهید حدیثی را از پیامبر صلی الله علیه و آله درباره نقش نخبگان در تغییرات اجتماعی برایتان بخوانم.
اظهار اشتیاق كرد. این حدیث را خواندم.
قال رسول الله صلی الله علیه و آله: «صنفان من امتی اذا صلحا صلحت امتی واذا فسدا فسدت امتی. » قیل یا رسول الله ومن هما؟ قال: «الفقهاء والامراء»؛
«رسول خدا فرمودند: دو گروه از امت من هرگاه صالح و شایسته گردند، امت من صالح خواهند شد و هرگاه فاسد شوند، امت من فاسد خواهد گردید. » پرسیدند: آنها چه كسانی هستند؟ فرمود: «فقیهان و حاكمان. » ۹
به تعبیر جامعه شناسی نخبگان علمی و سیاسی. این كلید ساختن جامعه است. می بینی بین دو رشته علوم دینی و جامعه شناسی چه قرابت و نزدیكی وجود دارد.
سپس گفتم: شنیده ام در این محل، فارغ التحصیلان بسیاری از مقطع كاردانی گرفته تا كارشناسی، كارشناسی ارشد و دكتری وجود دارد، نیز عالمان و طلاب علوم دینی. اگر آنها در كانونی گرد هم می آمدند و درباره موضوعات، مسائل و مشكلات گوناگون جامعه تبادل نظر می كردند، بسیار خوب بود. ۱۰
برقی در نگاهش درخشید. گفت: اتفاقا ما جلسه ای ماهانه داریم. همه فارغ التحصیلان جامعه شناسی دور هم جمع می شویم و گفتگو می كنیم.
اگر مبلغان بتوانند زبان هر صنفی را بشناسند كه قرآن كریم فرمود: «وما ارسلنا من رسول الا بلسان قومه »، ۱۱ و در چنین جمعها و محافلی راه یابند، می توانند بر جامعه و نسل جدید بویژه قشر تحصیل كرده تاثیر گذار باشند.
البته این كار بایستگیهایی را می طلبد كه اسلام شناس معاصر، مرحوم شهید مطهری، در كتاب «پیرامون جمهوری اسلامی » ۱۲ به بسیاری از آنها پرداخته است.
در این دیدار به این نكته اساسی توجه داشتم كه همه حرفها را در یك جلسه نباید زد. ۱۳ باید مجالسی هم برای فكر كردن، و اندیشیدن و هضم و جذب حرفها فراهم آورد. دامنه بحث را باید كوتاه می كردم. به اطراف مغازه نگاه كردم. تصویری از ورزشكاران فوتبال را دیدم. او هم در بین شان بود. گفتم: ورزشكار هم كه هستی.
به چیزی اشاره كرد. رد نگاهش را پی گیری كردم. نگاهم در قفسه به چند گلدان نقره ای افتاد. گفتم: پس جزو نخبگان ورزشی هم هستید. ۱۴
همه این برخورد و گفتگو را كه بیش از نیم ساعت طول نكشید، من تنها زمینه ای می دانستم برای گفتگوهای بعدی. كه البته چند جلسه ای ادامه یافت و موضوعات گوناگون اجتماعی، فرهنگی، هنری، و نویسندگان مختلف روشنفكری و كتابهای آنها مورد بحث و گفتگو قرار گرفت.
از بحثهایی كه شده بود بسیار خشنود به نظر می رسید. اما نظر من چیز دیگری بود. به نظر من مهم تر از اصل بحثها این بود كه یك طلبه توانسته با نمونه ای از نسل تحصیل كرده جدید هم سخن شود و وارد دنیای او گردد.

پی نوشت:
۱) روم/۹. تعبیر «جاءتهم رسلهم بالبینات » بیش از هشت بار در قرآن آمده است:
اعراف/۱۰۱، یونس/۱۳، ابراهیم/۹، روم/۹، فاطر/۲۵، غافر/۸۳ و...
۲) ادبیات ژورنالیستی، آثار نیم خلاقه یا خلاقه ای است كه از وقایع روزمره ملهم بوده و با تغییر آنها موضوعش كهنه می شود. «واژه نامه هنر داستان نویسی، جمال میرصادقی، میمنت میرصادقی، ص ۱۱. »
۳) درباره «ده رمان مشهور» (بهترینهای ادبیات داستانی) دیدگاه یكسانی وجود ندارد. «سامرست موام » از «جنگ و صلح »، «بابا گوریو»، «دیوید كاپرفیلد»، «برادران كارامازون »، «مادام بواری »، «سرخ و سیاه »، «تپه های واترنیگ »، «توم جونز»، «موبی دیك »، «غرور و غرض » به عنوان ده رمان مشهور یاد می كند. «ر. ك: بحث و نقدی درباره ده رمان بزرگ جهان، ترجمه كاوه دهگان. »
۴) نهج البلاغه صبحی صالح، تحقیق شیخ فارس تبریزیان، خطبه ۱۰۷.
۵) شغل معلمی همان شغل انبیا است. » امام خمینی، صحیفه نور، ج ۷، ص ۷۷.
۶) مطالعه علمی چیستی جامعه، توسعه آن و رفتار اجتماعی. «فرهنگ. oxford »
۷) استاد مطهری، پیرامون جمهوری اسلامی.
۸) نخبگان؛ اشخاص و گروههایی هستند كه در نتیجه قدرتی كه به دست می آورند و تاثیری كه بر جای می گذارند، یا به وسیله تصمیماتی كه اتخاذ می نمائید و یا به وسیله ایده ها، احساسات و یا هیجاناتی كه به وجود می آورند، در كنش تاریخی جامعه ای مؤثر واقع می شوند. «تغییرات اجتماعی، گی روشه، ص ۱۲۱، ترجمه دكتر منصور وثوقی، نشر نی، چاپ هفتم، ۷۶. »
۹) بحارالانوار، علامه مجلسی، ج ۲، ص ۴۹.
۱۰) حیاة العلم بالتذاكر والتباحث؛ زندگی دانش در گرو مذاكره و مباحثه است. »
۱۱) و هیچ رسولی را نفرستادیم مگر با زبان مردمش. » (ابراهیم/۴) .
۱۲) پیرامون جمهوری اسلامی، استاد مرتضی مطهری، ص ۳۱، وظائف حوزه های علمیه.
۱۳) قال علی علیه السلام: «لاتقل مالاتعلم بل لا تقل كل ماتعلم؛ آنچه را بدان آگاهی نداری بر زبان نیاور، حتی همه آنچه را كه می دانی نیز بر زبان میاور. » (بحارالانوار، علامه مجلسی، ج ۶۸، ص ۲۸۸) .
۱۴)ورزشكاران... نخبگان سمبولیك با خصوصیاتی انسانی اند. كافی است توجهی را كه نسبت به زندگی این گونه افراد و به تمرینات آنها و به ركوردهای آنها در روزنامه هامبذول می گردد، به خاطر آوریم تا به این مسئله واقف شویم كه چرا آنها را به عنوان نمونه های اصیلی از شجاعت و هوش و جسارت و بی پروایی، سرسختی، مهارت و صفاتی از این قبیل معرفی می نمایند. «تغییرات اجتماعی، گی روشه، ص ۱۲۵. »
منبع: ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره۵۱.

افزودن دیدگاه جدید