حدیث مبلِّغ

توکل بر خدا رمز پیروزی
امام محمد باقر (علیه‌السلام)

 قال علیه السلام لجابر الجُعفی، یا جابرَ: «مَن هذَا الَّذی سَأَلَ اللَه تَبارَکَ وَ تَعالی فَلَم یُعطِهِ أَو تَوَکَّلَ عَلَیهِ فَلَم یَکفِهِ أَو وَثِقَ بِهِ فَلَم یُنجِهِ»

 ای جابر! چه کسی از خداوند تبارک و تعالی درخواستی کرده و خداوند درخواست و خواهش او را نپذیرفته و به او عطا نکرده است؟ یا اینکه چه کسی به خداوند توکّل و تکیه کرده و خداوند او را کفایت ننموده است؟ یا اینکه چه کسی است که به خداوند اعتماد و اطمینان کرده و خداوند را نجات و رهایی نداده باشد؟

بحارالانوار

آخرین نظرات

  • با سلام خدمت تمامی زحمت کشان و اساتید مدرسه علمیه از سایت و مطالب ان بسیار استفاده می کنیم.

سایتهای مرتبط

نقش تجربه در تبلیغ کارامد

نقش تجربه در تبلیغ کارآمد

در طول تاریخ بشر انتقال تجارب از انسانی به انسان دیگر و از نسلی به نسل بعد نقش بی‏بدیلی در رشد دانش بشر داشته و بخش زیادی از علوم انسانی را تشکیل می‏دهد. این تجارب با گذر زمان و تکرار آن تبدیل به قواعد کلی و گزاره‏های علمی گردیده، و به دانش‏طلبان آموزش داده شده است...(محمد حسن نبوی)

در طول تاریخ بشر انتقال تجارب از انسانی به انسان دیگر و از نسلی به نسل بعد نقش بی‏بدیلی در رشد دانش بشر داشته و بخش زیادی از علوم انسانی را تشکیل می‏دهد. این تجارب با گذر زمان و تکرار آن تبدیل به قواعد کلی و گزاره‏های علمی گردیده، و به دانش‏طلبان آموزش داده شده است.

علم ارتباطات به عنوان علمی نوین سالیانی است در میان علوم مطرح گردیده و از زوایای مختلف به موضوع چگونگی ارتباط با انسانها، با بهره‏گیری از ابزارهای مختلف ارتباطاتی جهت تأثیرگذاری بر آحاد بشر می‏پردازد که تبلیغات در ابعاد مختلف تجاری، سیاسی و... از این مقوله است.

دانش ارتباطات به دلیل اهمیت فراوان آن در جهان امروز با سرعت در حال گسترش است. دانشمندان این عرصه با پشتوانه‏های مالی فراوان سیاست‏مداران و سرمایه‏داران و به دلیل منافع کلان سرمایه‏گذاری در تبلیغات تجاری و سیاسی همواره می‏کوشند که شیوه‏های مختلف تبلیغی را بکار گرفته آثار گوناگون آن را با دقت بررسی و به گزاره‏های علمی دانش ارتباطات بیافزایند. این حرکت سریع، بیش از هر چیز در گرو بررسی فعالیتهای مختلف تبلیغی و گردآوری تجارب موفق و تجارب خطای تبلیغی است.

تبلیغ دین که به تأثیرگذاری بر انسانها برای هدایت آنان می‏پردازد، یکی از مباحث بسیار مهمی است که می‏تواند در دانش ارتباطات از جایگاه ویژه‏ای برخوردار باشد؛ اما از پژوهش و تحقیق کارشناسانه در این زمینه چندان خبری نیست، گرچه برخی از ادیان به این موضوع توجه نموده‏اند؛ لیکن نسبت به تحقیقاتی که در مبحث تبلیغات تجاری و سیاسی انجام شده از پشتوانه بایسته‏ای برخوردار نیست.

در دنیای تبلیغات دینیِ شیعه، کتابهایی تدوین گردیده که قابل تقدیر است؛ لیکن همچنان جای فعالیت و تحقیق در حد بایسته به شدت خالی و به کاری گسترده و عمیق نیاز است.
برای تحقق این مهم گردآوری تجارب مبلغان دینی می‏تواند نقش بسیار تعیین کننده‏ای داشته، در گسترش علم تبلیغات دینی تأثیر بسزایی داشته باشد؛ اما با کمال تأسف باید گفت: در طول تاریخ، مبلّغان بسیار ورزیده، توانمند و کارآمد داشته‏ایم؛ اما برای تحقیق علمی در این باب نیاز بود رفتارهای آنها بخوبی توصیف شده و تجارب آنان گردآوری و بالاخره به گزاره‏های علمی تبدیل می‏گردید، که چنین امری صورت نگرفته است.

اهمیت گردآوری تجارب
 با توجه به تأثیر شگرف تجارب بشر در سیر ارتقائی علوم از سویی و لزوم بهره‏گیری هر شخص از تجارب موفق خویش و پرهیز از ارتکاب تجارب خطااز سوی دیگر، لازم است مبلّغان محترم ضمن حفظ تجارب تبلیغی برای خود، سعی در انتقال آن به دیگران داشته، به مبلّغان در انجام امور تبلیغی موفق کمک کرده، در پاداش و اجر اخروی تبلیغیِ مؤثر شریک گردیده و برای خود باقیات الصالحاتی بر جای نهند.

تجارب تلخ و شیرین
 برخی تصور می‏کنند که تجربه همواره در موارد مثبت و تجربه‏های موفق بکار می‏رود؛ در حالی‏که تجربه در موارد مثبت و منفی استعمال می‏شود. اگر به فردی انسان مجرَّب یا باتجربه گفته می‏شود، به معنای آن است که این فرد موارد را در زمینه‏ای از تلخ و شیرین تجربه کرده و سرد و گرم روزگار را چشیده است. کسانی که تصور می‏کنند انسانهای فرهیخته هیچگاه اشتباه نمی‏کنند به خطای مسلّمی مبتلا شده‏اند. انسانهای دانا و خردمند، اولاً: توان فهم و درک اشتباهات خود را دارند؛ ثانیاً: شجاعت پذیرش خطا و تجربه غلط و نابجای خویش را دارند؛ ثالثاً: مهم‏ترین ویژگی خردمند آن است که از تکرار خطا پرهیز می‏کند.
بعضی هم بر این باورند که: نمی‏توان تجربه موفقی از انسانهای نادان دریافت کرد و همچنین انسانهای فرهیخته هرچه انجام می‏دهند شایسته و موفق است و هرگز تجربه ناموفق ندارند؛ در حالی‏که باید پذیرفت هم انسانهای دانا، خطا داشته و تجارب ناموفق دارند و هم افراد ضعیف، تجارب موفق دارند، با این تفاوت که تجارب ناموفق دانایان کم است و تجارب موفق نادانان نیز کم است؛ اما در هر صورت باید این تجارب را از هر کس استفاده کرد.

حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام از پدران بزرگوارشان و آنان از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله نقل می‏کنند که آن حضرت فرمودند: «غَرِيبَانِ كَلِمَةُ حِكْمَةٍ مِنْ سَفِيهٍ فَاقْبَلُوهَا وَ كَلِمَةُ سَفَهٍ مِنْ حَكِيمٍ فَاغْفِرُوهَا فَإِنَّهُ لَا حَكِيمَ إِلَّا ذُو عَثْرَةٍ وَ لَا سَفِيهَ إِلَّا ذُو تَجْرِبَةِ؛ (۱) دو کلمه غریب‏اند: یکی سخن حکیمانه‏ای از نادان که آن را باید پذیرفت و سخن بیخردانه‏ای که حکیمی بیان می‏کند، پس او را ببخشید؛ زیرا هیچ حکیمی نیست که لغزش نداشته باشد و هیچ نادانی هم نیست که تجربه [موفق] نداشته باشد.

پندگیری از تجارب
 اگر تجربه ‏اندوزی با درس ‏آموزی و پندگیری همراه شود، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار می‏گردد. درس‏آموزی و پندگیری به این معنا است که اگر فعالیتی انجام داد و آثار مثبتی در پی داشت، سعی بر تکرار آن داشته باشد و اگر حرکتی انجام شد که آثار و تبعات منفی در پی داشت، حتماً از انجام آن پرهیز کند.
حفظ و اندوختن تجربه و پندگیری از تجارب خود و دیگران، در روایات دینی ما مورد تأکید قرار گرفته است؛ امیرالمؤمنین علی علیه السلام می‏فرماید: «اَلْعَاقِلُ مَنْ وَعَظَتْهُ التَّجَارِبُ؛ (۲) عاقل کسی است که تجربه‏ها به او پند دهند.»
انسان عاقل و خردمند نه تنها از تجارب خود بخوبی بهره می‏برد، بلکه سعی می‏کند از مشورت انسانهای با تجربه نیز سود برد. از امیرالمؤمنین علیه السلام نقل شده است که: «خَيْرُ مَنْ شَاوَرْتَ ذَوُو النُّهَى وَ الْعِلْمِ وَ أُولُو التَّجَارِبِ وَ الْحَزْمِ؛ (۳) بهترین کسی که می‏توانی با او مشورت کنی انسانهای پارسا، عالم، باتجربه و ژرف نگر می‏باشند.»

حفظ تجارب
 از مسائل بسیار مهم و اساسی، حفظ تجارب است؛ اگر تجارب تبلیغی مبلّغانِ شیعه فقط در یک دهه حفظ و گردآوری می‏شد، مبلّغان جوان و حتی مبلّغان کارآزموده می‏توانستند از مطالب گردآوری شده بهره برده، در تبلیغات خود بسیار مؤثرتر عمل کرده، در حرکت ارزشمند و خدا پسندانه هدایت انسانها اثر بخش‏تر عمل کنند.
امیرالمؤمنین علی علیه السلام به فرزند برومند خویش امام حسن مجتبی علیه السلام می‏فرمایند: «وَ الْعَقْلُ حِفْظُ التَّجَارِبِ وَ خَيْرُ مَا جَرَّبْتَ مَا وَعَظَكَ؛ (۴) عقل به حفظ کردن تجارب است و بهترین تجربه‏ها آن است که شما را درس آموزد.»
بدان امید که همگی سعی کنیم ضمن درس گرفتن از تجارب، آنها را برای خود و دیگران حفظ کنیم.

محورهای تجربه در تبلیغات دینی
 در همۀ فرایند فعالیتهای تبلیغی، مبلّغان دارای تجارب ارزشمندی هستند که اکنون به مواردی در چند محور اشاره می‏شود:

فضای تبلیغ
 مقصود از فضاهای تبلیغی، کلیه اماکنی است که بتوان به نحوی در آنها به پیام‏رسانی دینی پرداخت. مانند: مساجد، حسینیه‏ها، دارالقرآنها، ادارات، سازمانها، مدارس، دانشگاهها، پارکها، مجموعه‏های ورزشی و مجموعه‏های تفریحی.
سؤالاتی که می‏تواند در این محور برای گردآوری تجربه مورد نظر قرار گیرد، عبارتند از:
برای انتخاب محل تبلیغ چه ملاکهایی را در نظر داشتید؟
 در محل تبلیغ چه فضاهای جدیدی برای تبلیغ ایجاد نمودید؟
 برای همراه‏سازی مسئولین و ایجاد زمینه برای ورود به فضاهای مختلف تبلیغ دین از چه روشهایی استفاده کردید؟
 برای جذّاب سازیِ فضاهای مختلف تبلیغی چه فعالیتهایی انجام دادید؟
 برای تأسیس، توسعه و تعمیر فضاهای تبلیغی و جذب کمکهای مردمی از چه راههایی استفاده نمودید؟
 

جذب مخاطبان
 روشهای مختلف جذب مخاطبان، می‏تواند عرصه بروز خلاقیتها و تجارب ارزشمند باشد. مخاطبان را می‏توان در گروههای زیر مورد توجه قرار داد:
جوانان
 کودکان
 بزرگسالان
 بانوان
 کسبه
 کارگران
 کشاورزان
 تحصیل کردگان
 دانشجویان
 فرهیختگان
 دگراندیشان
 آسیب دیدگان
 مجرمان
 و....

انتخاب موضوع سخن
 چگونگی انتخاب موضوع سخنرانی از مسائل بسیار مهم عرصه تبلیغ است که دقت در آن گاهی رمز موفقیت در تبلیغ می‏باشد. در این خصوص توجه به محورهای زیر اهمیت دارد:
۱. چگونگی انتخاب موضوع برای اقشار مختلف اجتماعی؛
۲. شیوه انتخاب موضوع در مناسبتها؛
۳. نحوه انتخاب موضوع برای سخنرانیهای عمومی.

القاء پیام
 برای رساندن پیام در تبلیغات دینی به مخاطبان مختلف، شیوه‏های بسیار متفاوتی وجود دارد و به تناسب مخاطبان گوناگون باید به اتخاذ شیوه‏های مناسب پرداخت تا نتیجه بخش باشد. تجارب مبلّغانِ گرانقدر در این زمینه، می‏تواند برای همه مبلّغان درس آموز باشد. به طور مثال: اگر مبلغ بخواهد در القاء پیامهای دینی موفق باشد، نیاز به جلب توجه مخاطب دارد. در زمانهایی که مخاطبان مشغول سخن گفتن هستند، راه چاره چیست؟ در این مورد مبلّغان تجارب بسیار متنوعی دارند که ثبت و نقل آن می‏تواند در حد زیادی کار ساز باشد.
در پایان از همه مبلّغان گرامی تقاضا می‏کنیم هر تجربه‏ای که در عرصه تبلیغ دارند برای ما ارسال نمایند تا با نشر آن، مبلّغان عزیز را در هدایت انسانها و رشد فرهنگ دینی جامعه موفق سازند.


 پی نوشت :

۱) بحارالأنوار، علامه مجلسی، مؤسسۀ الوفاء، لبنان، ۱۴۰۴ هـ . ق، ج۲، ص ۴۴.
۲) بحارالأنوار، ج۱، ص ۱۶۰.
۳) مستدرك‏الوسائل، محدث نوری، مؤسسه آل البیت، قم، چ اول، ۱۴۰۸ هـ . ق، ج۸، ص۳۴۳.
۴) بحارالأنوار، ج۱، ص ۱۶۰.

منبع : ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره۱۳۶ .

افزودن دیدگاه جدید